در سال های اخیر، توجه پژوهشگران و دانشگاهیان به شاخص های ارزیابی مجلات علمی افزایش چشمگیری داشته است. یکی از پرسش های پرتکرار افرادی که قصد انجام مقاله isi دارند این است که ایمپکت فاکتور خوب چند است و چگونه می توان آن را مبنایی برای انتخاب نشریه قرار داد. این شاخص که بر اساس میزان ارجاع به مقالات یک مجله محاسبه می شود، نقش مهمی در ارزیابی کیفیت و اعتبار علمی مجلات دارد و در تصمیم گیری های پژوهشی بسیار مؤثر است.
از دیدگاه دانشگاه ها و مراکز پژوهشی، ایمپکت فاکتور خوب چند است؟
ایمپکت فاکتور (Impact Factor) به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی مجلات علمی شناخته شده و در تصمیم گیری های دانشگاه ها و مراکز پژوهشی نقش کلیدی دارد. بسیاری از این نهاد ها از ایمپکت فاکتور برای ارزیابی کیفیت مقالات پژوهشگران، اعطای گرنت های تحقیقاتی، ارتقاء مرتبه علمی و حتی پذیرش دانشجوی دکتری استفاده می کنند. اما پرسش اساسی این است که ایمپکت فاکتور خوب چند است؟
در پاسخ “ایمپکت فاکتور خوب چند است” باید گفت این مورد از نگاه دانشگاه ها نسبی است و به رشته تخصصی بستگی دارد. برای مثال، در رشته های پزشکی، زیست شناسی و علوم دارویی، مجلاتی با IF بالاتر از ۵ به عنوان خوب تلقی می شوند و IF بالاتر از ۱۰ بسیار عالی در نظر گرفته می شود. در مقابل، در رشته هایی مانند علوم انسانی، حتی مجلات با IF بین ۱ تا ۲ نیز ممکن است قابل قبول و معتبر باشند.
بر اساس بررسی منتشر شده توسط سایت Proof-Reading-Service، دانشگاه های معتبر جهان معمولاً نشریاتی با IF بین ۲ تا ۴ را برای چاپ مقالات دانشجویان تحصیلات تکمیلی مناسب می دانند و مجلات با IF بالای ۵ را گزینه ای ایده آل تلقی می کنند. این معیار باید در کنار شاخص هایی مانند داوری دقیق، نمایه شدن در پایگاه های معتبری مثل Scopus و JCR، و رده Q نیز ارزیابی شود.
حداقل ایمپکت فاکتور قابل قبول برای چاپ مقاله isi در سطح بین المللی
برای چاپ مقاله در مجلات نمایه شده در ISI، باید بدانید حداقل ایمپکت فاکتور قابل قبول چند است. اهمیت اینکه ایمپکت فاکتور خوب چند است تنها برای اساتید دانشگاه نیست شما به عنوان یک دانشجو نیز باید نسبت به این موضوع دقیق باشید. به طور کلی، اگرچه سازمان Clarivate (ناشر پایگاه JCR) هیچ حداقلی برای ایمپکت فاکتور تعیین نکرده است، اما در عمل، بسیاری از مجلات با ایمپکت فاکتور بالاتر از ۱.۵ تا ۲ به عنوان گزینه هایی معتبر برای انتشار مقاله ISI در سطح بین المللی شناخته می شوند.
آیا همیشه ایمپکت فاکتور بالا نشان دهنده کیفیت بهتر مجله است؟
اگرچه داشتن حداقل ایمپکت فاکتور قابل قبول یکی از مهم ترین شاخص های سنجش اعتبار مجلات علمی است، اما نمی توان آن را به تنهایی معیار قطعی برای سنجش کیفیت مجله یا مقاله دانست. بسیاری از متخصصان حوزه علم سنجی بر این باور هستند که ایمپکت فاکتور بالا لزوماً به معنای کیفیت بالای مقالات منتشر شده در آن مجله نیست.
بر اساس مقاله ای در Nature Index، ایمپکت فاکتور تنها میانگین تعداد ارجاعات به مقالات یک مجله را در دو سال گذشته نشان می دهد، اما در واقع، تعداد اندکی از مقالات ممکن است عامل بالا رفتن این میانگین باشند. در نتیجه، یک مقاله خاص ممکن است با وجود چاپ در مجلهای با IF بالا، کیفیت علمی پایینی داشته باشد. همچنین، برخی مجلات ممکن است از طریق ترفندهایی مانند تشویق به ارجاع به مقالات قبلی همان مجله، به شکل مصنوعی ایمپکت فاکتور خود را افزایش دهند. همین موضوع باعث شده سازمان هایی نظیر DORA توصیه کنند که در ارزیابی پژوهشگران و مقالات، علاوه بر IF، معیارهای دقیق تری مثل کیفیت محتوایی و نوآوری علمی مورد توجه قرار گیرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ایمپکت فاکتور، مطالعه مقالات زیر را به شما پیشنهاد میکنیم:
مقایسه ایمپکت فاکتور قابل قبول مجلات ایرانی در مقابل مجلات بین المللی
ایمپکت فاکتور مجلات ایرانی، در مقایسه با مجلات بین المللی، معمولاً در سطح پایین تری قرار دارد. دلایل این تفاوت را می توان در چند عامل جست و جو کرد:
- محدودیت در گستره مخاطبان
- کمبودن ارجاعات بینالمللی
- تمرکز برخی نشریات بر محتوای بومی و منطقهای
طبق داده های منتشرشده در Scimago Journal & Country Rank، اکثر مجلات بین المللی Q1 و Q2 در حوزه های پزشکی، علوم پایه و مهندسی دارای IF بالاتر از ۳ هستند. این در حالی است که تنها تعداد معدودی از مجلات ایرانی به IF بالای ۲ دست یافته اند. به عنوان نمونه، مجله «DARU Journal of Pharmaceutical Sciences» یکی از معدود مجلات ایرانی است که توانسته در برخی سال ها ایمپکت فاکتور بالای ۲.۵ کسب کند.
در مقابل، بسیاری از مجلات ایرانی هنوز در رده Q3 یا Q4 قرار داشته و نیاز به ارتقاء ساختار داوری، زبان علمی بینالمللی و شبکه ارجاعدهی دارند تا بتوانند با مجلات بین المللی رقابت کنند. این موضوع نشان می دهد که برای افزایش اعتبار جهانی، لازم است مجلات ایرانی بر کیفیت مقالات، نمایه سازی گسترده و جذب پژوهشگران بین المللی تمرکز بیشتری داشته باشند.
مقاله ” تفاوت ژورنال های Q1 تا Q4 چیست؟ کدام برای چاپ مناسب تر است؟ ” اطلاعات دقیقی را در مورد رده مجلات در اختیار شما قرار میدهد.
مقایسه ایمپکت فکتور با سایر شاخص ها مانند SJR و CiteScore
اینکه بدانید ایمپکت فاکتور خوب چند است، کافی نیست و باید شاخص های دیگر را نیز بررسی کنید. ایمپکت فکتور Impact Factor))، SJR و CiteScore سه شاخص مهم در ارزیابی کیفیت مجلات علمی هستند که هر یک ویژگی ها و کاربردهای متفاوتی دارند.
ایمپکت فکتور، شاخصی است که توسط Clarivate Analytics (پایگاه JCR) ارائه می شود و میانگین تعداد ارجاعات به مقالات یک مجله طی دو سال گذشته را محاسبه می کند. به عنوان مثال، اگر مجله ای در سال 2023 دارای ایمپکت فکتور ۴ باشد، یعنی مقالات منتشر شده در این مجله در سال های 2021 و 2022 بهطور متوسط ۴ بار ارجاع شده اند. این شاخص بسیار شناخته شده است اما به علت تمرکز روی دوره دو ساله، ممکن است در رشته هایی با چرخه ارجاع طولانی تر، کامل ترین معیار نباشد.
از سوی دیگر، شاخص SJR که توسط پایگاه Scopus ارائه می شود، بهجای میانگین ساده، از الگوریتمی مشابه PageRank گوگل استفاده می کند تا وزن ارجاعات را براساس اعتبار مجله ارجاع دهنده محاسبه کند. به این ترتیب، ارجاع از مجلات معتبر تر تاثیر بیشتری دارد. برای مثال، یک مقاله منتشر شده در مجله ای با SJR برابر ۱.۵ نسبت به مجله ای با SJR برابر با ۰.۷ از اعتبار بیشتری برخوردار است. همچنین SJR دوره ارجاع را سه ساله در نظر میگیرد که برای رشتههای مختلف انعطاف بیشتری ایجاد می کند.
CiteScore نیز شاخصی است که توسط Elsevier و از طریق پایگاه Scopus ارائه می شود. این شاخص میانگین تعداد ارجاعات به مقالات یک مجله در چهار سال گذشته را نشان می دهد. برای نمونه، اگر CiteScore مجله ای ۶ باشد، یعنی به طور متوسط هر مقاله آن طی چهار سال اخیر ۶ بار ارجاع شده است. این شاخص به دلیل دوره زمانی طولانی تر، برای رشتههایی که فرایند ارجاع طولانی دارند، کاربرد بیشتری دارد.
در جدول زیر میتوانید مقایسه این 3 را در یک نگاه ببینید:
Score) تنظیم شده است:
| شاخص | ارائهدهنده | دوره زمانی ارجاعات | روش محاسبه | ویژگی برجسته | کاربردها / محدودیتها |
|---|---|---|---|---|---|
| Impact Factor (IF) | Clarivate (پایگاه JCR) | ۲ سال | میانگین تعداد ارجاعات به مقالات در دو سال گذشته | شناختهشدهترین شاخص در سطح جهانی | مناسب برای رشتههایی با چرخه ارجاع کوتاه؛ محدودیت در دوره زمانی کوتاه |
| SJR (SCImago Journal Rank) | Scopus (Elsevier) | ۳ سال | الگوریتم وزندهی به ارجاعات مشابه PageRank؛ ارجاع از مجله معتبرتر ارزش بیشتری دارد | توجه به کیفیت و اعتبار منبع ارجاعدهنده | مناسب برای مقایسه مجلات در سطوح مختلف؛ پیچیدهتر ولی دقیقتر از IF |
| CiteScore | Scopus (Elsevier) | ۴ سال | میانگین تعداد ارجاعات به مقالات منتشر شده در چهار سال اخیر | پوشش زمانی گستردهتر نسبت به IF | مناسب برای رشتههایی با ارجاع دیرهنگام؛ کمتر شناخته شده نسبت به IF |
در نهایت، انتخاب شاخص مناسب بستگی به رشته، هدف پژوهش و ویژگی های مجله دارد. بهتر است برای ارزیابی دقیقتر از ترکیب این شاخص ها استفاده شود تا تصویر کامل تری از کیفیت مجله به دست آید. اگر میخواهید تمامی مراحل مربوط به انتخاب مجله و نگارش به صورت فوری توسط مجموعه ما انجام شود،میتوانید اقدام به خرید مقاله isi کنید.
